Roma hukuku, sadece antik medeniyetin yasalarının bir derlemi değil. Bu, Avrupa'nın çoğu ülkesi, Latin Amerika, Rusya ve birçok diğer devlette faaliyet gösteren kontinental (romano-german) hukuk sisteminin temelini oluşturan bir temel. Hatta anglosakson sistem (common law) da dolaylı olarak etkilenmiştir. «Suçsuzluk varsayımı», «mülkiyet yükümlülük gerektirir» ve ünlü maksima «ex injuria jus non oritur» gibi ifadeler, sadece Roma hukukçularından gelmiştir.
Roma hukukunun eşsizliği, onun ilk kez tarihte hukuku din ve ahlaklardan ayırmış ve onu resmi, mantıkçı bir sistem haline getirmesidir. Roma, kendi imparatorluğunun çöküşünden sonra bile hayatta kalmış ve yeni zamanın hukuku için temel oluşturmuş olan genel amaçlı hukuki yapılar yaratmıştır.
1. Roma hukukunun tarihçesi
Roma hukukunun evrimi, M.Ö. 8. yüzyıldan MS. 6. yüzyıla kadar olan bin yıldan fazla süren bir süreç içerir. Birkaç ana dönemi öne çıkarabiliriz.
Arkaik dönemi (M.Ö. 753–367)
Bu dönemin hukuku, «Quiritium» (jus Quirіtium) olarak bilinir. Bu hukuk, katı bir şekilde resmiydi, dini bir nitelik taşıyordu ve sadece Roma vatandaşlarına (Quiritium) açıktı. Ana kaynak, atalarının adetleri (mores maiorum) ve M.Ö. 451-450 yılları arasında kabul edilen XII Tabeler Yasaları (451–450 гг. до н.э.) idi — Roma hukukunun ilk yazılı kaydı, patriks kutsal erkeklerin yargı yetkisini sınırlamak amacıyla yapılmıştır. Bu yasalar, bronz levhalar üzerine kesilmiş ve Roma'nın ana meydanı olan foruma sergilmiştir.
Klasik dönemi (M.Ö. 367 – MS. 235)
Bu, Roma hukukunun zaferi. Bu dönemin başlangıcını Petelius Yasası (M.Ö. 326) oluşturur, bu yasa, Roma vatandaşları için borçlu esirliği kaldırmıştır. Bu dönemde, halen kullanılan temel kurumlar: sözleşme hukuku, mülkiyet hukuku, miras, delikten kaynaklanan yükümlülükler (hukuki ihlaller). Rhetoric ve hukuk, en yüksek sanat haline geldi. En ünlü hukukçular bu dönemde: Gay, Papinian, Paul, Ulpian, Modestinus. Onların çalışmaları daha sonra ünlü kodifikasyonun temelini ...
Читать далее